شنبه, 2 بهمن 1395 - السبت 23 ربيع الثاني 1438 - Saturday 21st January 2017

امیرکبیر، طلایه دار اصلاحات

نسخه مناسب چاپارسال به دوستان
یادداشت/
امیرکبیر، طلایه دار اصلاحات
محمد تقی که بعدها میرزا تقی خان امیرکبیر نام گرفت، مردی است که نامش برای همیشه در پیشینه این دیار جاودان خواهد ماند و درخشش نامش هیچگاه از صفحات تاریخ محو نخواهد شد.

به گزارش خبرنگار قومس،

هزاوه، جایی است که اولین فریادهای امیر کبیر را در سال 1223 هـ ق به جان خرید، روستایی نسبتا بزرگ در فراهان که زادگاه بزرگ مردان ایران زمین می‌نامند.

با ورق زدن برگ های تاریخ در می یابیم؛یکصد و شصت و پنج سال پيش در چنین روزی حمام باغ تاریخی فین کاشان شاهد یکی از غم انگیزترین وقایعی بود که تاکنون در تاریخ آن اتفاق افتاده است.

بیستم دی ماه، سالروز شهادت امیر کبیر است،  ستاره بي نظير تاريخ ايران زمين؛ صدراعظمی مقتدر، مستقل، بی ریا که به حق طلایه دار اصلاحات در این سرزمین کهن بود.

مردی که همزمان با اروپا، کمر به اصلاح ایران و ترقی آن بسته بود.

اما؛در كمتر از سه سال و دو ماه بعد از شروع صدارتش خاموش شد.

آشپززاده اي که سراسر عمر گرانبهایش را در راه اعتلای این مرز و بوم سپری کرد و در این مسیر مقدس، هدف حسد و کینه دشمنان قرار گرفت و به شهادت رسید.

محمد تقی که بعدها میرزا تقی خان امیرکبیر نام گرفت، مردی است که نامش برای همیشه در پیشینه این دیار جاودان خواهد ماند و درخشش نامش هیچگاه از صفحات تاریخ محو نخواهد شد.

میرزا محمدتقی خان امیرکبیر،  پسر مشهدی قربان هزاوه‌یی فراهانی نوه تهماسب بیک است، وی همسر عزت‌الدوله، خواهر ناصرالدین‌شاه قاجار، پدر تاج‌الملوک همسر مظفرالدین‌شاه قاجار و پدربزرگ محمدعلی‌شاه، ششمین پادشاه از دودمان قاجار می باشد.

حشر و نشر میرزا تقی خان با فرزندان خانواده قائم مقام از سویی و استعداد و دقت نظر امیرکبیر از سوی دیگر از او شخصیتی ساخت که نظیر آن در عصر قاجار دیده نشد.

 

آنچه همواره نام امیر کبیر را در نهضت علم و دانش ماندگار خواهد کرد، همانا تأسیس مدرسه دارالفنون به سبک جدید و استخدام معلمین و استادان خارجی است که در کنار آنها اساتید برجسته ایران هم بودند و تدریس می‌کردند.

امیرکبیر از سال ها پیش از صدارت خود، در تلاش بود تا مدرسه اى تأسیس کند. او قصد داشت دانش آموزانى را در علوم گوناگون تربیت کند و ایران را در مسیر شکوفایى قرار دهد. سرانجام در سال 1266 هـ . ق ساخت مدرسه اى را آغاز کرد و آن را «دارالفنون» نامید.


 این اصلاح گر بزرگ، کتاب خانه اى در کنار مدرسه دارالفنون تأسیس کرد تا دانش آموزان با علوم مورد علاقه خود آشنا شوند.

یکى از اساسى ترین اقدامات او براى افزایش اطلاعات و آگاهى جامعه، انتشار روزنامه وقایع اتفاقیه بود، چگونگى ترقى دولت هاى اروپایى، رشد صنعت در آنها و اکتشافات جدید، مهم ترین مطالبى بود که در این روزنامه به صورت دنباله دار چاپ مى شد.
یکى از نمایندگان انگلیس در ایران مى نویسد: «تأسیس این روزنامه، نشانه اى است از عزم راسخ امیر بر ترقى ایران و روشن گردانیدن افکار هم وطنانش».

در عصرى که نهضت صنعتى در اروپا به اوج خود نزدیک مى شد، عقب ماندگى کشورهایى مانند ایران، آشکارتر از گذشته رخ مى نمود، سیاست کلى امیر بر پایه توسعه صنعت و پیشرفت کشاورزى استوار بود.

این چهره ماندگار  که سعى در افزایش تولید ایرانى و کاهش واردات داشت کارخانه هاى شکر، پارچه بافى، کاغذسازى، فلزکارى، بلور، چینى سازى و... را در شهرهاى ایران راه اندازى کرد.

او دستور داد دستگاه هاى جدید را به ایران آورند و از مهندسان و صنعت کاران اروپایى بخواهند تا صنایع گوناگون را در ایران آموزش دهند.

امیرکبیر اعتقاد داشت که یک کشور مستقل، باید همه چیز را در داخل سرزمین خود تأمین کند، وی براى رونق کشاورزى، گام هاى زیادى برداشت.

 برخى از مهم ترین اقدامات وى براى بهبود وضعیت کشاورزى عبارتند از: ایجاد امنیت براى کشاورزان، تشویق آنان به صنعتى کردن مسیر تولید، کم کردن مالیات، ساخت سدّ ناصرى بر رودخانه کرخه و دو سد دیگر در گرگان و قم.

بدون شک اجتماعى که دچار بیمارى هاى جسمى و روحى است، طعم آرامش را نخواهد چشید، بى توجهى به سلامت و بهداشت، گسترش بیمارى ها را در پى دارد.

امیرکبیر که خود از میان مردم برخاسته بود و با رنجشان آشنایى دیرین داشت، ابتکار زیادى براى بالا بردن سطح بهداشت عمومى به خرج داد.

وى آبله کوبى را در ایران عمومى ساخت و به دستور او کتاب هاى لازم در این زمینه به فارسى ترجمه و چاپ شد.

مبارزه با بیمارى وبا، ساخت نخستین مریض خانه هاى دولتى، تعلیم پزشکان، نظافت شهر و گردآورى بیماران از سطح شهرها، از اقدامات دیگر امیر در این راستا هستند.

شواهد نشان می دهد، مفت خورى، عیش و نوش، شهوت رانى و ثروت اندوزى از مهم ترین ویژگى شاهزادگان قاجارى بود، شاهزادگانى که براى خوش گذرانى هاى خود، به سرمایه هاى ملت چوب حراج زده و بر فقر و گرسنگى مردم، چشم بسته بودند.

تردیدی نیست فساد مالى و خرج هاى سنگین دربار قاجار، مهم ترین دلیل نفرت مردم از سلطنت آنان بود.
میرزا تقى خان امیرکبیر، مردى نبود که بى عدالتى را تاب بیاورد، گرچه صدارت کوتاه او فرصتى نبود که بتواند فساد مالى را ریشه کن کند، ولى با شجاعت تمام، حقوق و مزایاى درباریان، شاهزادگان و حتى ناصرالدین شاه را کم کرد.

عده ای، بنیان گذار ارتش نوین را در ایران، رضاخان پهلوی می دانند، ولی در واقع، امیر کبیر بنیان گذار ارتش ملی نوین در ایران است. پیش از امیر، ارتش به صورت غیرسازمانی و موقّت بود که درمواقع اضطراری، از قبایل و ایلات گردآوری می شد، امیرکبیر سیاست مداری روشن بین بود که وجود ارتش، لشکر و سپاه قوی را در عرصه نظامی ضروری می دانست و دراین مسیر، با تعلیم و تربیت لشکریان و یاد دادن فنون نظامی جدید و ایجاد ساز و برگ و لباس یکسان و گزینش نام ها و درجات نظامی و حقوق و مزایا، قشون منظمی را پایه نهاد.

این اصلاح گر بزرگ، دستگاه وزارت امور خارجه را توسعه داد،  تأسیس سفارتخانه‌های دائمی در لندن و سن‌پترزبورگ، ایجاد کنسولگری در بمبئی، عثمانی و قفقاز؛ تربیت کادر برای وزارت امور خارجه و تنظیم دفتر اسناد سیاسی از کارهای اوست.
 
امیر به همان اندازه که یا خرافه پرستی مخالف بود نسبت به ایجاد فرقه‌های گمراه کننده از اصل دین و اسلام مخالف بود.

این سردار ملی،  با وجود حمایت‌های بیگانگان به خصوص انگلیس از فرقه باب که همان بهائیت امروز است فرمان قتل علی محمد باب را داد و به دستور او، باب که در قلعه چهریق آذربایجان زندانی بود، در تبریز تیرباران شد.

 از ديگر اقدامات مهم  این راد مرد  برزگ تاریخ ایران،  تأسيس اداره آگاهي همچنین ايجاد چاپارخانه براي مرسولات پستي بود.

پیرامون شخصیت و صفات والای امیر،  سخن بسیار گفته شده است از جمله  مرحوم دکتر فریدون آدمیت، مؤلف کتاب امیرکبیر و ایران، در خصوص وی می گوید:  «اهمیت مقام تاریخی امیر به سه چیز است: نوآوری در راه نشر فرهنگ و صنعت جدید، پاسداری هویت ملی و استقلال سیاسی ایران در مقابله با تعرض غربی، اصلاحات سیاسی مملکتی و مبارزه با فساد اخلاقی مدنی ».

همچنین رابرت گرانت واتسون، وقایع نگار دولت انگلیس، که مدتی در ایران حضور داشت، در رابطه با امیرکبیر معتقد است: فوق العاده ترین و حتی شگفت انگیزترین جنبه اخلاقی امیرکبیر، همان فساد ناپذیری مطلق وی بود.

 زمانى که کشورهاى استعمارگر، فردى را مانع رسیدن به اهداف خود بدانند، از هر وسیله اى براى کنار زدن او استفاده مى کنند؛ سرانجام نیز دسیسه هاى انگلیس ، رادمردی  را به کام مرگ فرستاد که شهادتش، مُهر ننگى بر پیشانى دشمنان زد و زندگى اش، سند افتخارى شد در دستان ملت.

از طرفی دشمني آقاخان نوري و مهدعليا و... و ناداني ناصرالدين شاه باعث شد تا در 20 محرم 1268 هجري قمري، اميركبير از صدارت معزول شود و در 25 محرم از امارت نظام و از تمام مشاغل دولتي بركنار گردد و چند روز بعد به كاشان تبعيد شود.

 سرانجام امیرکبیر به فرمان نامرد روزگار ناصرالدين شاه و به دست نالايقي چون حاج عليخان مراغه‌يي معروف به حاجب‌الدوله به طرز فجیعي در حمام فين كاشان به لقاء حق رسید.

برابر روایات تاریخی، پس از شهادت امیر، ابتدا او را در كاشان بخاک سپردند اما برابر خواست همسرش عزت الدوله  كه نقش بزرگی كنار مجاهدت و پایداری امیر داشت و می‌دانست جسم بی‌جان او نیز نباید نزد شاهان قاجار باشد، كالبد امیر را به كربلا حمل كرد و در مكان اشاره شده دفن نمود.

بعد از امیرکبیر، روند اصلاحات که با زحمت زیاد پایه گذاری شده بود، مختل گردید، دوره کوتاه صدارت امیرکبیر را که «دوره طلایی ایران نو » گفته اند، پس از وی آشفته و نابسامان شد.

این مقاله یادکردى است از آن مرد بزرگ؛ کسى که همواره مى کوشید و از این همه تلاش، چشم داشتى جز نیک بختى ملت خویش نداشت.

 

سمانه کاشی

 

انتهای پیام/

دیدگاه‌ها

ارسال نظر جدید

کد امنیتی
This question is for testing whether you are a human visitor and to prevent automated spam submissions.
Image CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.
خبر هاي طبقه بندي شده پايين
ترامپ در سخنرانی مراسم تحلیف خود، بیشترین تمرکز خود را روی اقتصاد و بهبود اوضاع اقتصادی آمریکا گذاشته و سخنی از متحدان آمریکا به میان نیاورد.
پایگاه آمریکایی؛
«با وجود آنکه ترامپ وعده داده است که در خارج از کشور به دنبال دشمن برای آمریکا نباشد، اما ممکن است که او در نهایت اشتباه جنگ عراق با ایران را تکرار کند...»
در روزی که دونالد ترامپ به صورت رسمی قدرت را در واشنگتن در اختیار گرفت، سریال «خانه پوشالی» با انتشار ویدئویی در توییتر، زمان انتشار فصل پنجم را اعلام کرد.
در جریان تجمعات اعتراضی که همزمان با مراسم تحلیف رئیس جمهور جدید آمریکا در واشنگتن انجام شد، دستکم ۲۱۷ نفر بازداشت شده‌اند.
سخنگوی شورای نگهبان خبر بستری شدن آیت الله جنتی را تکذیب کرد.
نماینده مردم شهرستان های شاهرود و میامی در مجلس:
نماینده شاهرود و میامی در مجلس گفت:برخی در خصوص بیمارستان 32 تختخوابی میامی می گویند که این طرح توجیه اقتصادی ندارد درحالیکه در طرح‌های درمانی نباید به دنبال توجیه اقتصادی بود.
بر خلاف رویه پیشین
حسن روحانی صبح امروز در حالی به محل حادثه پلاسکو در خیابان جمهوری تهران رفت که در تصاویر منتشرشده از او خبری از حسین فریدون برادرش نیست.
104 تشکل دانشجویی خطاب به رئیس جمهور:
104 تشکل دانشجویی سراسر کشور با انتشار نامه‌ای سرگشاده به رئیس جمهور خواستار رسیدگی به پرونده اتهامات حسین فریدون شدند.
مدیرکل هواشناسی استان سمنان گفت : : بارندگی ها سبب کاهش محسوس دمای هوا ، لغزندگی جاده و کاهش دید افقی می شود.
دادستان عمومی و انقلاب شهرستان البرز از دستگیری عامل انتشار عکس‎ و فیلم‎های خصوصی در تلگرام و فضای مجازی خبر داد .
دستگاههای زنده یاب از ساختمان مخروبه پلاسکو فرکانس هایی را صادر کرده اند که نشان از زنده بودن ۴ نفر در زیر آوار دارد.
معاون آموزش ابتدایی آموزش وپرورش استان سمنان خبرداد:
معاون آموزش ابتدایی آموزش وپرورش استان سمنان از پوشش ناخالص 98 درصدي دوره پيش دبستاني دراستان و کسب رتبه نخست كشور خبر داد.
چه کسی مسئول جهت‌دهی به هیجانات مردم در حوادث ملی است؟
عکس‌های سلفی برخی افرادی که با برج در حال سوختن یا فروریختن عکس یادگاری گرفته بودند، نشان می‌داد تعداد قابل‌توجهی از این افراد برای تماشا و گرفتن عکس و فیلم به محل آمده بودند.
رهبر معظم انقلاب در پیامی به نشست اتحادیه انجمن‌های اسلامی دانشجو...
رهبر معظم انقلاب در پیامی به پنجاه و یکمین نشست اتحادیه انجمن‌های اسلامی دانشجویان در اروپا، تأکید کردند: از شما عزیزان انتظار می‌رود که بر محیط پیرامونی خود اثرگذاری کنید و بر رهروان راه خدا با گفتار و عمل خود بیفزایید.
مدیریت مشکوک میراث فرهنگی برگزار کرد
اداره کل میراث فرهنگی کرمانشاه همایشی با حضور مدیران استانداری را تبدیل به صحنه تک خوانی زنان آوازه خوان کرد.
مدیرکل تبلیغات اسلامی استان سمنان:
مدیرکل تبلیغات اسلامی استان سمنان گفت: 20 کمیته دهه فجر در استان فعالیت دارد که از جمله آنها می‌توان کمیته قرآنی و تبلیغات، مردمی و .. را نام برد.
این یک پیشنهاد برای هفته هجدهم لیگ برتر است که سازمان لیگ و فدراسیون فوتبال می‌توانند آن را عملی کنند.
سرمربی تیم ملی فوتبال ایران در اندیشه هدایت آفریفای جنوبی
کارلوس کی روش در مصاحبه با یک رسانه آفریقای جنوبی اذعان کرد که به مربیگری در تیم ملی این کشور فکر می کند و این کشور را خانه خود می داند.
دبیر هیئت دارت استان سمنان:
دبیر هیئت دارت استان سمنان از میزبانی گرمسار برای فردا به منظور برگزاری مسابقات دارت قهرمانی کشور در قالب لیگ دسته یک و انتخابی تیم ملی خبرداد.
رسانه‌های سعودی معتقدند پرسپولیس عمدا شهر کوالالامپور مالزی را برای بازی با الهلال عربستان انتخاب کرده است.

تمامی حقوق این سایت متعلق به پایگاه خبری تحلیلی قومس می باشد