شنبه, 5 فروردين 1396 - السبت 27 جمادى الثانية 1438 - Saturday 25th March 2017

امیرکبیر، طلایه دار اصلاحات

نسخه مناسب چاپارسال به دوستان
یادداشت/
امیرکبیر، طلایه دار اصلاحات
محمد تقی که بعدها میرزا تقی خان امیرکبیر نام گرفت، مردی است که نامش برای همیشه در پیشینه این دیار جاودان خواهد ماند و درخشش نامش هیچگاه از صفحات تاریخ محو نخواهد شد.

به گزارش خبرنگار قومس،

هزاوه، جایی است که اولین فریادهای امیر کبیر را در سال 1223 هـ ق به جان خرید، روستایی نسبتا بزرگ در فراهان که زادگاه بزرگ مردان ایران زمین می‌نامند.

با ورق زدن برگ های تاریخ در می یابیم؛یکصد و شصت و پنج سال پيش در چنین روزی حمام باغ تاریخی فین کاشان شاهد یکی از غم انگیزترین وقایعی بود که تاکنون در تاریخ آن اتفاق افتاده است.

بیستم دی ماه، سالروز شهادت امیر کبیر است،  ستاره بي نظير تاريخ ايران زمين؛ صدراعظمی مقتدر، مستقل، بی ریا که به حق طلایه دار اصلاحات در این سرزمین کهن بود.

مردی که همزمان با اروپا، کمر به اصلاح ایران و ترقی آن بسته بود.

اما؛در كمتر از سه سال و دو ماه بعد از شروع صدارتش خاموش شد.

آشپززاده اي که سراسر عمر گرانبهایش را در راه اعتلای این مرز و بوم سپری کرد و در این مسیر مقدس، هدف حسد و کینه دشمنان قرار گرفت و به شهادت رسید.

محمد تقی که بعدها میرزا تقی خان امیرکبیر نام گرفت، مردی است که نامش برای همیشه در پیشینه این دیار جاودان خواهد ماند و درخشش نامش هیچگاه از صفحات تاریخ محو نخواهد شد.

میرزا محمدتقی خان امیرکبیر،  پسر مشهدی قربان هزاوه‌یی فراهانی نوه تهماسب بیک است، وی همسر عزت‌الدوله، خواهر ناصرالدین‌شاه قاجار، پدر تاج‌الملوک همسر مظفرالدین‌شاه قاجار و پدربزرگ محمدعلی‌شاه، ششمین پادشاه از دودمان قاجار می باشد.

حشر و نشر میرزا تقی خان با فرزندان خانواده قائم مقام از سویی و استعداد و دقت نظر امیرکبیر از سوی دیگر از او شخصیتی ساخت که نظیر آن در عصر قاجار دیده نشد.

 

آنچه همواره نام امیر کبیر را در نهضت علم و دانش ماندگار خواهد کرد، همانا تأسیس مدرسه دارالفنون به سبک جدید و استخدام معلمین و استادان خارجی است که در کنار آنها اساتید برجسته ایران هم بودند و تدریس می‌کردند.

امیرکبیر از سال ها پیش از صدارت خود، در تلاش بود تا مدرسه اى تأسیس کند. او قصد داشت دانش آموزانى را در علوم گوناگون تربیت کند و ایران را در مسیر شکوفایى قرار دهد. سرانجام در سال 1266 هـ . ق ساخت مدرسه اى را آغاز کرد و آن را «دارالفنون» نامید.


 این اصلاح گر بزرگ، کتاب خانه اى در کنار مدرسه دارالفنون تأسیس کرد تا دانش آموزان با علوم مورد علاقه خود آشنا شوند.

یکى از اساسى ترین اقدامات او براى افزایش اطلاعات و آگاهى جامعه، انتشار روزنامه وقایع اتفاقیه بود، چگونگى ترقى دولت هاى اروپایى، رشد صنعت در آنها و اکتشافات جدید، مهم ترین مطالبى بود که در این روزنامه به صورت دنباله دار چاپ مى شد.
یکى از نمایندگان انگلیس در ایران مى نویسد: «تأسیس این روزنامه، نشانه اى است از عزم راسخ امیر بر ترقى ایران و روشن گردانیدن افکار هم وطنانش».

در عصرى که نهضت صنعتى در اروپا به اوج خود نزدیک مى شد، عقب ماندگى کشورهایى مانند ایران، آشکارتر از گذشته رخ مى نمود، سیاست کلى امیر بر پایه توسعه صنعت و پیشرفت کشاورزى استوار بود.

این چهره ماندگار  که سعى در افزایش تولید ایرانى و کاهش واردات داشت کارخانه هاى شکر، پارچه بافى، کاغذسازى، فلزکارى، بلور، چینى سازى و... را در شهرهاى ایران راه اندازى کرد.

او دستور داد دستگاه هاى جدید را به ایران آورند و از مهندسان و صنعت کاران اروپایى بخواهند تا صنایع گوناگون را در ایران آموزش دهند.

امیرکبیر اعتقاد داشت که یک کشور مستقل، باید همه چیز را در داخل سرزمین خود تأمین کند، وی براى رونق کشاورزى، گام هاى زیادى برداشت.

 برخى از مهم ترین اقدامات وى براى بهبود وضعیت کشاورزى عبارتند از: ایجاد امنیت براى کشاورزان، تشویق آنان به صنعتى کردن مسیر تولید، کم کردن مالیات، ساخت سدّ ناصرى بر رودخانه کرخه و دو سد دیگر در گرگان و قم.

بدون شک اجتماعى که دچار بیمارى هاى جسمى و روحى است، طعم آرامش را نخواهد چشید، بى توجهى به سلامت و بهداشت، گسترش بیمارى ها را در پى دارد.

امیرکبیر که خود از میان مردم برخاسته بود و با رنجشان آشنایى دیرین داشت، ابتکار زیادى براى بالا بردن سطح بهداشت عمومى به خرج داد.

وى آبله کوبى را در ایران عمومى ساخت و به دستور او کتاب هاى لازم در این زمینه به فارسى ترجمه و چاپ شد.

مبارزه با بیمارى وبا، ساخت نخستین مریض خانه هاى دولتى، تعلیم پزشکان، نظافت شهر و گردآورى بیماران از سطح شهرها، از اقدامات دیگر امیر در این راستا هستند.

شواهد نشان می دهد، مفت خورى، عیش و نوش، شهوت رانى و ثروت اندوزى از مهم ترین ویژگى شاهزادگان قاجارى بود، شاهزادگانى که براى خوش گذرانى هاى خود، به سرمایه هاى ملت چوب حراج زده و بر فقر و گرسنگى مردم، چشم بسته بودند.

تردیدی نیست فساد مالى و خرج هاى سنگین دربار قاجار، مهم ترین دلیل نفرت مردم از سلطنت آنان بود.
میرزا تقى خان امیرکبیر، مردى نبود که بى عدالتى را تاب بیاورد، گرچه صدارت کوتاه او فرصتى نبود که بتواند فساد مالى را ریشه کن کند، ولى با شجاعت تمام، حقوق و مزایاى درباریان، شاهزادگان و حتى ناصرالدین شاه را کم کرد.

عده ای، بنیان گذار ارتش نوین را در ایران، رضاخان پهلوی می دانند، ولی در واقع، امیر کبیر بنیان گذار ارتش ملی نوین در ایران است. پیش از امیر، ارتش به صورت غیرسازمانی و موقّت بود که درمواقع اضطراری، از قبایل و ایلات گردآوری می شد، امیرکبیر سیاست مداری روشن بین بود که وجود ارتش، لشکر و سپاه قوی را در عرصه نظامی ضروری می دانست و دراین مسیر، با تعلیم و تربیت لشکریان و یاد دادن فنون نظامی جدید و ایجاد ساز و برگ و لباس یکسان و گزینش نام ها و درجات نظامی و حقوق و مزایا، قشون منظمی را پایه نهاد.

این اصلاح گر بزرگ، دستگاه وزارت امور خارجه را توسعه داد،  تأسیس سفارتخانه‌های دائمی در لندن و سن‌پترزبورگ، ایجاد کنسولگری در بمبئی، عثمانی و قفقاز؛ تربیت کادر برای وزارت امور خارجه و تنظیم دفتر اسناد سیاسی از کارهای اوست.
 
امیر به همان اندازه که یا خرافه پرستی مخالف بود نسبت به ایجاد فرقه‌های گمراه کننده از اصل دین و اسلام مخالف بود.

این سردار ملی،  با وجود حمایت‌های بیگانگان به خصوص انگلیس از فرقه باب که همان بهائیت امروز است فرمان قتل علی محمد باب را داد و به دستور او، باب که در قلعه چهریق آذربایجان زندانی بود، در تبریز تیرباران شد.

 از ديگر اقدامات مهم  این راد مرد  برزگ تاریخ ایران،  تأسيس اداره آگاهي همچنین ايجاد چاپارخانه براي مرسولات پستي بود.

پیرامون شخصیت و صفات والای امیر،  سخن بسیار گفته شده است از جمله  مرحوم دکتر فریدون آدمیت، مؤلف کتاب امیرکبیر و ایران، در خصوص وی می گوید:  «اهمیت مقام تاریخی امیر به سه چیز است: نوآوری در راه نشر فرهنگ و صنعت جدید، پاسداری هویت ملی و استقلال سیاسی ایران در مقابله با تعرض غربی، اصلاحات سیاسی مملکتی و مبارزه با فساد اخلاقی مدنی ».

همچنین رابرت گرانت واتسون، وقایع نگار دولت انگلیس، که مدتی در ایران حضور داشت، در رابطه با امیرکبیر معتقد است: فوق العاده ترین و حتی شگفت انگیزترین جنبه اخلاقی امیرکبیر، همان فساد ناپذیری مطلق وی بود.

 زمانى که کشورهاى استعمارگر، فردى را مانع رسیدن به اهداف خود بدانند، از هر وسیله اى براى کنار زدن او استفاده مى کنند؛ سرانجام نیز دسیسه هاى انگلیس ، رادمردی  را به کام مرگ فرستاد که شهادتش، مُهر ننگى بر پیشانى دشمنان زد و زندگى اش، سند افتخارى شد در دستان ملت.

از طرفی دشمني آقاخان نوري و مهدعليا و... و ناداني ناصرالدين شاه باعث شد تا در 20 محرم 1268 هجري قمري، اميركبير از صدارت معزول شود و در 25 محرم از امارت نظام و از تمام مشاغل دولتي بركنار گردد و چند روز بعد به كاشان تبعيد شود.

 سرانجام امیرکبیر به فرمان نامرد روزگار ناصرالدين شاه و به دست نالايقي چون حاج عليخان مراغه‌يي معروف به حاجب‌الدوله به طرز فجیعي در حمام فين كاشان به لقاء حق رسید.

برابر روایات تاریخی، پس از شهادت امیر، ابتدا او را در كاشان بخاک سپردند اما برابر خواست همسرش عزت الدوله  كه نقش بزرگی كنار مجاهدت و پایداری امیر داشت و می‌دانست جسم بی‌جان او نیز نباید نزد شاهان قاجار باشد، كالبد امیر را به كربلا حمل كرد و در مكان اشاره شده دفن نمود.

بعد از امیرکبیر، روند اصلاحات که با زحمت زیاد پایه گذاری شده بود، مختل گردید، دوره کوتاه صدارت امیرکبیر را که «دوره طلایی ایران نو » گفته اند، پس از وی آشفته و نابسامان شد.

این مقاله یادکردى است از آن مرد بزرگ؛ کسى که همواره مى کوشید و از این همه تلاش، چشم داشتى جز نیک بختى ملت خویش نداشت.

 

سمانه کاشی

 

انتهای پیام/

دیدگاه‌ها

ارسال نظر جدید

کد امنیتی
This question is for testing whether you are a human visitor and to prevent automated spam submissions.
Image CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.
خبر هاي طبقه بندي شده پايين
در شاباک رایج است که اگر یک روز زبان عربی را به خوبی یاد گرفتی، به یک هماهنگ‌کننده خوب تبدیل شده‌ای.
پلیس بریتانیا اعلام کرد که یکی دیگر از زخمی‌شدگان حمله تروریستی چهارشنبه شب در لندن که حال وی وخیم گزارش شده بود، جان باخته و با این حساب شمار قربانیان این حمله به 5 نفر رسیده است.
گزینه پیشنهادی رئیس جمهور آمریکا که حامی شهرک‌سازی در اراضی اشغالی فلسطین است، با تایید سنا رسما سفیر این کشور در تل‌آویو شد.
مبارک باد اعتدال / نوروز!
صدیقی در خطبه‌های نمازجمعه تهران:
امام جمعه موقت تهران با بیان اینکه مشکلات به دلیل ضعف مدیریت‌ها هنوز ادامه دارد، گفت: باید مدیران انقلابی، متدین، کارآمد، شجاع و پرکار در رأس امور قرار گیرند.
تعداد بسیاری از مشترکین تلفن همراه به پیامکی که از سوی رئیس جمهور برای شان ارسال شده، واکنش نشان دادند.
رییس جمهور در نامه‌ای به رهبر معظم انقلاب اسلامی:‏
رئیس جمهور گفت: نخستین جلسه دولت در سال جدید، به تقسیم کار ملی برای جهش در تولید داخلی و افزایش ‏اشتغال ‏اختصاص خواهد یافت و گزارش پیشرفت کار به طور منظم به اطلاع مردم عزیز ‏و رهبری معظم ‏خواهد رسید. ‏
با شروع نام نویسی از داوطلبان انتخابات شوراهای اسلامی شهر و روستادر استان سمنان 153 نفر ثبت نام کردند.
رئیس پلیس امنیت عمومی سمنان خبر داد
رئیس پلیس امنیت عمومی استان سمنان از بازداشت 25 نفر به علت ایجاد ناامنی و اخلال در نظم عمومی در سمنان در لحظه تحویل سال خبر داد.
رئیس پلیس راهور سمنان خبر داد
رئیس پلیس راهور شهرستان سمنان از کاهش ۱۰ ‌درصدی سوانح رانندگی جرحی در این شهرستان در طرح نوروزی خبر داد.
در واژگونی مرگبار پژو پارس رقم خورد
پدر و مادر خانواده‌ای چهار نفره در واژگونی مرگبار پژو پارس در محور تهران- مشهد جان خود را از دست دادند.
از ابتدای تعطیلات نوروزی تا کنون ۱۴ نفر در راه های استان سمنان کشته و بیش از ۷۰نفر مجروح شده اند.
حمیده ضرابی همسر شهید مدافع حرم حمیدرضا زمانی گفت: حمید مشغول خنثی‌سازی مین بود، مین آخر را که خنثی می کند پایش داخل تله انفجاری می رود و منفجر می شود.
بیش از 13 هزار گردشگر از اماکن مذهبی و تاریخی سمنان بازدید کردند.
مصاحبه اصغر فرهادی با روزنامه صهیونیستی در فضای مجازی جنجال آفرید.
استاندار سمنان با تاکید بر آمادگی همه جانبه این استان برای افزایش ظرفیت اقامت و گردشگری، گفت: با برنامه‌ها و اقدامات راهبردی، سمنان باید به استان نماد گردشگرپذیری کشور تبدیل شود.
سرمربی تیم ملی فوتبال ایران گفت:خوشحالم و افتخار می‌کنیم در قطر هستیم، اما باید بگویم دیدار مهمی با این تیم داریم.
ورزش برای بیمارانی که استراحت مطلق هستند نیز الزامی است تا از لاغر شدن عضله جلوگیری شود.
اتفاق عجیب به دلیل هدست‌های رادیویی
شجاعی گفته است که هدست‌های رادیویی داوری داخل چمدان او و یک داور دیگر منجر به شک ماموران حراست به آنان شده و گمان کرده‌اند که موضوع «هواپیما‌ربایی» در میان بوده است.
ستاره پرتغالی در زادگاهش بارها به طرق مختلف مورد تجلیل قرار گرفته اما این بار به نوع ویژه‌ای سران پرتغالی قصد تجلیل از این بازیکن را گرفته‌اند.

تمامی حقوق این سایت متعلق به پایگاه خبری تحلیلی قومس می باشد